اندر احوالات تی تیوب (لوله ی تنفسی)

سلام دوستان عزیزم

ترم بی نهایت پر کاری را در پیش دارم. متاسفانه، تا پایان ترم، اواخر بهمن ماه، وبلاگ را بروز نمی کنم… دلتنگ همه ی شما دوستان خوبم هستم… به امید دیدار…

از آن جایی که تا کنون چند نفر در مورد تی تیوبِ تنفسی و تفاوت آن با تراک از من سوال کرده اند و گفته اند که هیچ گونه مطلبی در این زمینه در اینترنت یافت نمی شود، بر آن شدم که در حد اطلاعات شخصی خودم که مبتنی بر تجربه است، توضیحی جامع از تی تیوب و تفاوت ها و مزایای آن نسبت به تراک ارائه دهم.

در یک توضیح اولیه باید بگویم که تراک (تراکستومی) و تی تیوب (T-tube ) هر دو لوله های تنفسی هستند، برای بیمارانی که یا به دلیل مشکلات تنفسی به ونتیلاتور یا دستگاه تنفس مصنوعی متصل می شوند، و یا در اثر بیماری های تنفسی دیگر من جمله، ضایعات ثانویه ی حاصل از لوله گذاری از دهان (اینتوباسیون) نایشان دچار انسداد (تنگی تراشه) شده است، که توسط این لوله ها مسیر نای و عبور هوا باز نگه داشته می شود. البته این توضیحات بیشتر در مورد تراک صادق است، زیرا تی تیوب عمدتا برای بهبود کیفیت زندگی بیمار تجویز می شود. (در ادامه، موضوع روشن خواهد شد.) در مورد تراک می توانید توضیحات کامل را در اینجا بخوانید. این پست به تی تیوب و تفاوت ها و مزایای آن نسبت به تراک اختصاص دارد.

تراک و تی تیوب هر دو از طریق ایجاد برش کوچکی بر روی گردن، در گودی میان دو ترقوه وارد نای بیمار می شوند و به محل این برش اصطلاحا استومی می گویند. تراک، یک لوله ی نسبتا خمیده ی تک شاخه ای است که از محل استومی وارد نای شده و به پایین، به سمت محل انشعاب دو نایژه (کارینا) فرو داده می شود. اما تی تیوب لوله ایست سه شاخه، مشابه T انگلیسی، که یک شاخه ی آن از محل استومی به سمت پایین می رود؛ یک شاخه به بالا، سمت حنجره رفته؛ و شاخه ای دیگر از محل استومی بیرون زده و بر روی گردن قابل رویت است که از طریق همین شاخه عمل ساکشن انجام می گیرد.

منشا همه ی تفاوت های این دو لوله، وجود شاخه ی بالایی در تی تیوب است…

(عکس تراک و تی تیوب سابق خودم… که یادشان، به ترتیب، به شر و به خیر…)

(در این تراک، کاف، بعلت عدم نیاز جدا شده است.)

در تراک، تنفس بیمار مستقیما از محل استومی که در مواجهه با هوای آزاد و خشک محیط است صورت می گیرد. یعنی مسیر جریان هوا بطور مستقیم از نای به ریه می باشد، ولی در تی تیوب، شاخه ی بالایی سبب می شود که هوا در تمام راه های هوایی جریان بیابد. بدین صورت که با بستن دریچه ی شاخه ی بیرونی، بیمار قادر خواهد بود که از طریق بینی و دهان تنفس کند؛ در نتیجه هوای تنفسی با عبور از راه های تنفسی فوقانی گرم و مرطوب شده و برخلاف تراک، تنفس با تی تیوب خشک نیست. که این امر علاوه بر بهبود کیفیت تنفس بیمار، چند مزیت را نسبت به تراک ایجاد می کند.

۱- با تی تیوب دیگر نیازی به حضور مداوم دستگاه بخور سرد در کنار تخت بیمار نیست. زیرا از آن جایی که تنفس با تراک، خشک است همواره یک دستگاه بخور سرد باید در فاصله ی یک تا یک و نیم متری بیمار روشن باشد تا هوای اطراف او را مرطوب سازد.

۲- جریان هوای گرم و مرطوب در تی تیوب، تا حد زیادی مانع از ایجاد کلوت در لوله می شود. کلوت به ترشحات سفت شده ای می گویند که به جدار لوله می چسبد و سبب تنگ شدن مسیر هوا و در حالت خطر، موجب انسداد آن می شود. اغلب کلوت ها با ساکشن و یا با بازدم های پر قدرت از لوله خارج می شوند، ولی ممکن است در اثر خروج دیر هنگام، به خفگی بیمار منجر شود. در تراک تقریبا هر روز کلوت ایجاد می شود، ولی در تی تیوب خیلی به ندرت این اتفاق می افتد، و البته خطرزا هم نیست.

۳- تراک بخاطر تنفس خشک سبب ایجاد کلوت های پی در پی شده و همچنین زود جرم می گیرد، در نتیجه کیفیت تنفس بیمار پایین می آید و باید آن را هر سه تا شش ماه تعویض کرد. تعویض آن در صورتی که بیمار دارای تنگی تراشه (تنگی نای) باشد، در اتاق عمل و تحت بیهوشی عمومی صورت می گیرد. در صورتی که نای سالم باشد و بیمار به دلایل دیگری تراکستومی شده باشد، تعویض تراک توسط پزشک یا پرستار بصورت سرپایی انجام می شود. همین ورود و خروج متناوب لوله به نای آسیب می رساند… ولی تی تیوب چندان جرمی نمی گیرد و تعویض آن هر دو یا سه سال انجام می شود. گاهی حتی لوله را تعویض نمی کنند و در اتاق عمل، تنها جرم آن را می گیرند.

و دیگر مزیت بسیار مهم تی تیوب نسبت به تراک، امکان توانایی تکلم و صحبت کردن است…

در تراک از آن جایی که هوا مستقیما از نای وارد ریه می شود، در حنجره و اطراف تارهای صوتی جریان هوا وجود ندارد که سبب ارتعاش تارهای صوتی شده و ایجاد صوت کند. در نتیجه بیماری که با تراک تنفس می کند نمی تواند صحبت کند.

ولی در تی تیوب، وجود شاخه ی بالایی امکان عبور و جریان هوا را در حنجره میسر می سازد، در نتیجه تارهای صوتی که در حنجره واقع شده اند، طی عمل دم و بازدم مرتعش شده و صوت تولید می گردد.

نکته: بیماری که مدت ها با تراک تنفس کرده و توانایی تکلم نداشته است، پس از گذاردن تی تیوب از چند ساعت تا چند روز زمان می برد که صوت در او ایجاد شود. اولین صدا ها خش دار، خشن و گرفته است، ولی به تدریج و ظرف کمتر از یک ماه، به صوت عادی تبدیل می شود؛ مگر آنکه تارهای صوتی قبلا دچار آسیب شده باشند. (لوله گذاری از دهان یا اینتوباسیون بصورت ناصحیح ممکن است به تارهای صوتی آسیب برساند و یا حتی می تواند موجب فلج شدن آن ها شود.)

به این خاطر که تی تیوب تمام مسیر نای را از پایین حنجره تا نزدیک انشعاب دو نایژه (کارینا) پوشش می دهد، و در نتیجه تنفس از طریق بینی و دهان را ممکن ساخته و جریان هوا گرم و مرطوب است، و البته غبار هوا توسط پرزهای بینی گرفته می شود و نتیجتا هوا همچون تنفس طبیعی گرم، مرطوب و تا حدی تصفیه شده وارد ریه می شود، تی تیوب را نای مصنوعی می دانند.

اگرچه تراک بخاطر وجود کاف ممکن است به نای آسیب بیشتری زده و سبب ایجاد تنگی تراشه ی جدیدی شود، ولی در مورد تی تیوب پزشکان اظهار می کنند که در صورت استفاده ی دراز مدت حتی ممکن است سبب رفع تنگی های تراشه و بهبودی نای شود. (البته من هر جور تجزیه و تحلیل می کنم، از منطق این اظهارنظر سر در نمی آورم! و نه تنها تاکنون پس از گذشت ۴ سال استفاده از تی تیوب، در نای من بهبودی ای حاصل نشده، بلکه آخرین برونکوسکوپی، ایجاد بافتی که اصطلاحا وِب (Web) نامیده می شود را در انتهای لوله، نزدیک به کارینا بر روی جدار نایم نشان داده است که دکتر علت ایجاد آن را تحریک لوله می دانند.)

تی تیوب انواع و سایزهای مختلفی دارد. بطور مثال تی تیوب قبلی من که بسیار از آن راضی بودم، ۱۲، دوازدهِ بلند نام داشت و تی تیوب فعلی ۱۲، دوازدهِ استاندارد است. اکنون بخاطر تحریم های بی اثر! مارک های خوب آمریکایی و سایزهای متنوع آن یافت نمی شوند. در بیمارستانی که اخیرا رفتم، پدری دو هفته ی تمام دنبال تی تیوب ۸ برای پسر کوچکشان می گشتند و نمی یافتند… اگر یافتید، بهترین مارک آن Novotech بوستون آمریکا است.

نمی دانم که یک پزشک در چه صورت و در چه زمانی صلاح می داند که بجای تراک برای بیمارش تی تیوب بگذارد؛ ولی اگر تراک دارید و قرار است تا سال ها با لوله تنفس کنید، از پزشکتان بخواهید که اگر امکان دارد برایتان تی تیوب بگذارد. حداقل یک بار امتحان کند… زیرا از سال دوم بیماری از سوی پزشک مشهدم به من پیشنهاد تی تیوب شد، البته کمی شک داشتند که واقعا برایم مناسب باشد. قصد امتحان داشتند که من خودم مخالفت کردم… آخر می ترسیدم صدایم عوض شده باشد و کلفت و مردانه باشد! چون تشخیص داده شده بود که احتمالا تارهای صوتی ام دچار اشکال باشند. در واقع گفته می شد که تارهای صوتی ام مرخص اند! و اگر هم به ارتعاشات پاسخی بدهند صدایم یا زیادی کلفت است و یا بسیار بم و گرفته… تا اینکه سال پنجم به امید قابل جراحی بودن نایم به تهران رفتیم. نایم غیرقابل جراحی تشخیص داده شد و پزشکم پیشنهاد دادند که تی تیوب را امتحان کنیم و چند روزی تحت نظر باشم تا ببینند تحمل تی تیوب را دارم یا نه. من هم با این اطمینان که اگر صدایم عجیب غریب! بود، می توانم دوباره تراک بگذارم موافقت کردم… ولی پس از گذاشتن تی تیوب آنقدر کیفیت تنفسم نسبت به تراک عالی بود که حتی به قیمت داشتن صوت مردانه نیز حاضر به گذشتن از آن نبودم. و خداراشکر که تی تیوب را به راحتی تحمل کردم و صدایم هم خشن نبود. و من بخاطر ترسی واهی، بر اساس تشخیصی که قطع به یقین نبود، گذاشتن تی تیوب را تا سه سال به تعویق انداخته و بی جهت پنج سال تراک را تحمل کردم…

من فکر می کنم بیماری که توانایی بلع طبیعی داشته باشد و نگرانی از پریدن ذرات غذا و مایعات به داخل نایش وجود نداشته باشد، نباید مانعی برای گذاشتن تی تیوب به جای تراک برایش باشد. زیرا دیگر به کاف تراک احتیاجی نیست و برای من هم پس از بازیافتن قدرت بلعم، از سال دوم، کافِ تراک را جدا می کردند. و به نظرم برای گذاشتن تی تیوب به جای تراک تنها مانع، قدرت بلع بیمار است و دلیل دیگری به ذهنم نمی رسد (غیر از داشتن هوشیاری کامل)…

(آنقدر دلم از تراک پر است که می خواهم هرطور شده اثبات کنم که برای گذاشتن تی تیوب مانعی نیست. اصلا کمپِین “تراک نه، تی تیوب آری!” را راه می اندازم… Smile )

آهان! یک مزیت دیگر تی تیوب نسبت به تراک آن است که شاخه ی بیرونی تی تیوب دریچه ای دارد که فقط برای ساکشن باز می شود. همین جا یادآور شوم که هرگاه این دریچه باز می شود، تا دوباره آن را ببندید بیمار صوت نخواهد داشت. چون تنفس از بینی قطع شده و از آن شاخه صورت می گیرد. و چه راهکار خوبی! اگر بیمارتان زیادی حرف می زد، یا حتی، حرفِ زیادی می زد! Wink می توانید با باز کردن دریچه، اجبارا به سکوت دعوتش کنید Smile… حالا گذشته از شوخی… در تراک چنین دریچه ای وجود ندارد، چون تنفس از همان محل صورت می گیرد، در نتیجه مسیر لوله از محیط به نای باز است و خطر افتادن ذرات غذا، ورود گرد و غبار و حشرات، به داخل نای وجود دارد. ولی با تی تیوب این نگرانی برای همیشه رفع می شود.

نکته: اگر ذرات غذا، بخصوص حبوباتی مانند عدس و لپه، به داخل تراک افتاد، برای ساکشن، سرم شستشو به داخل لوله نریزید و تا بیمار را به مراکز درمانی می رسانید بگذارید بیمار هوای خشک استنشاق کند؛ زیرا رطوبت باعث تورم حبوبات می شود و مسیر هوا را تنگ تر می کند.

و مزیت دیگر تی تیوب نسبت به تراک… از آنجایی که تراک یک شاخه است و می تواند به راحتی و یا با کوچکترین فشارِ نابجا از نای خارج شود و یا در جایش کمی بچرخد، توسط دو زبانه و بندی که از سوراخ این زبانه ها رد شده و به دور گردن می پیچد، تراک را محکم و تا حد امکان ثابت می کنند. ولی شاخه های بالایی و پایینی تی تیوب، آن را در جایش محکم نگه می دارد و امکان درآمدن یا جابجایی لوله تقریبا صفر است.

نکته ی مهم: اگر مدت ها با تراک و مستقیما از طریق نای تنفس کرده اید، اوایل که با تی تیوب و از طریق بینی نفس می کشید، سینوس هایتان بسیار حساس هستند و به احتمال زیاد با کوچکترین استنشاق هوای نیمه خنک دچار گرفتگی های شدید و طولانی مدت بینی می شوید، بطوریکه از تی تیوب گذاشتنتان پشیمان می شوید! تنها راهکار، استفاده از اسپری بینی فلیکسونیز است… البته اکنون بخاطر تحریم ها دیگر در بازار موجود نیست، ولی مشابه هایش هست. پزشکان قبول ندارند که فلیکسونیز بر روی سینوس ها چندان موثر باشد و آن را بیشتر ضد حساسیت می دانند و به جایش داروهای دیگری تجویز می کنند و در رأس همه ی آن ها کوآموکسی کلاوِ معده خراب کنِ مشکل رفع نکن!… ولی من پس از چند بار تجربه ی چند هفته ای گرفتگی بینی و مصرف انواع داروهای شیمیایی و گیاهی و بخور و … در نهایت توسط این اسپری درمان شدم.

این هم عکسی از خودم و تی تیوب؛ با درج توضیحات:

پی نوشت: کامنت های پست قبل را پاسخ دادم Smile (درست است که در پست قبل گفتم از این پس حضورم کمرنگ می شود و دیر به دیر می آیم، ولی نوشتن این پست ضرورت و فوریت داشت…)

پی نوشت ثابت: دوست بسیار عزیزی کل مطالب این وبلاگ را، از ابتدا تا پایان سال ۹۱، بصورت پی دی اف یا کتاب الکترونیکی درآورده اند. اگر کسی تمایل دارد که این فایل پی دی اف را به صورت پیوست در ایمیلش دریافت کند تا برای دوستانش نیز بفرستد، ایمیلی به ایمیل زیر بفرستد تا آن را برایش ارسال کنم… متشکرم…

این نوشته در به اشتراک گذاشتن تجربیات... ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

263 پاسخ به اندر احوالات تی تیوب (لوله ی تنفسی)

  1. بازتاب: اندر احوالات تراکستومی… | آیدا …آیدا …

  2. بازتاب: سوند فولی یا نلاتون؛ مسئله این است! | آیدا …آیدا …

  3. بازتاب: یکی به نعل، یکی به میخ! | آیدا …آیدا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Click to Insert Smiley

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyDanceClapJumpHandshakeHigh FiveHug LeftHug RightKiss BlowKissingByeGo AwayCall MeOn the PhoneSecretMeetingWavingStopTime OutTalk to the HandLoserLyingDOH!Fingers CrossedWaitingSuspenseTremblePrayWorshipStarvingEatVictoryCurseAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeletonBunnyCatCat 2ChickChickenChicken 2CowCow 2DogDog 2DuckGoatHippoKoalaLionMonkeyMonkey 2MousePandaPigPig 2SheepSheep 2ReindeerSnailTigerTurtleBeerDrinkLiquorCoffeeCakePizzaWatermelonBowlPlateCanFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette