اندر احوالات زخم بستر (۱)

در ادامه ی معرفی و بررسی عوارض بی شمار حاصل از ضایعات نخاعی، این بار در مورد شایع ترین و بغرنج ترینِ این عوارض یعنی زخم بستر سخن خواهم گفت. دلیل آنکه تا کنون من در این مورد مطلبی ننوشتم آن بود که خود هنوز به راهکاری عملی برای مقابله با آن دست نیافته بودم، ولی پس از چندین بار همزیستی طولانی مدت با این عارضه ی سمج سرانجام به راهکاری جهت مقابله با آن دست یافتم که در خلال شرح کامل این عارضه، آن را با شما به اشتراک می گذارم.

 

زخم بستر، Bed Sore و یا زخم فشاری:

در تعریفی ساده و جامع، آسیب به بافت پوست را گویند در اثر وارد آمدن فشاری ممتد به یک ناحیه از بدن که منجر به کند شدن جریان خون در آن محل شده و بعلت اختلال در خونرسانی، بتدریج سلول ها در ناحیه ی فشار مرده و منجر به ایجاد زخم های باز می شوند.

از این رو اگرچه اینگونه زخم ها بیشتر به زخم بستر یا Bed Sore معروفند، ولی بنظر من مناسب ترین و ملموس ترین اسم برای این عارضه، زخم فشاری است.

این زخم ها حاصل تعامل دو عامل سکون و فشار وزن ناشی از جاذبه ی زمین هستند. هر بیماری ای که منجر به عدم تحرک یا کاهش تحرک شخص بمدت طولانی و یا حتی کوتاه مدت شود، بیمار را در خطر ابتلاء به این عارضه قرار می دهد.

وقتی بیماربمدت طولانی در یک پوزیشن (حالت) بماند در اثر فشار موجود میان سطح تماس و بافت پوست، جریان خون در بافت های محل فشار کند شده و در اثر نرسیدن اکسیژن و املاحی که خون حامل آن هاست بتدریج سلول ها مرده و در مراحل پیشرفته رو به فساد می گذارند.

در واقع بد سور تجربه ی مرگ و فساد است در یک اورگانیسم زنده!

 

نقاط مستعد بدن:

قسمت هایی از پوست که در محل برجستگی استخوان ها واقع اند بیشتر در معرض خطر ایجاد زخم های فشاری قرار می گیرند. این نقاط عبارتند از:

در پوزیشن طاق باز: برجستگی پس سر – لاله ی گوش ها – برجستگی استخوان کتف – ستون فقرات – لگن – آرنج ها – پاشنه های پا.

در پوزیشن پهلو: برجستگی های لگن خاصره، قوزک های خارجی.

در پوزیشن دمر: زانو

 

البته شایع ترین آن در ناحیه ی لگن (باسن) و ستون فقرات است.

(پوزیشن: حالت خوابیدن یا قرار گرفتن)

 

پیشگیری:

از آن جایی که این زخم ها با توجه به اسمشان – زخم های فشاری – در اثر فشار طولانی مدت به بافت پوست حاصل می شوند نخستین شرط پیشگیری، کاهش و یا حذف عامل فشار است که برای این منظور،

۱- بیمار نباید بمدت طولانی در یک پوزیشن قرار بگیرد. اگر بیمار در حالت دراز کشیده است باید هر دو ساعت یک بار حالت خوابیدن او را تغییر داد. زیرا پس از یک ساعت فشار مداوم، روند کند شدن جریان خون آغاز می شود. به عنوان مثال اگر بیمار بمدت دو ساعت بصورت طاق باز خوابیده است، باید او را به پهلوی راست یا چپ چرخاند. و در حالت نشسته نیز باید هر دو ساعت یک بار جابه جایی صورت بگیرد. (البته من خودم این اصل را رعایت نمی کنم. حتی شده که بمدت هفت ساعت بی وقفه بنشینم و اینکه هرگز به پهلو نمی خوابم)

برای تصور و درک بهتر تاثیر نامطلوب کند شدن جریان خون در اثر فشار وزن می توانید به خودتان رجوع کنید که وقتی بمدت طولانی در یک وضعیت می نشینید در محل نشیمنگاه احساس درد، کرختی و سوزش کرده و فورا اقدام به تغییر پوزیشن می کنید.

 

۲- تخت بیمار باید مجهز به دشک مواج باشد. دشک مواج برای پیشگیری از زخم بستر از ضروریات است. علاوه بر این مهم، دشک مواج با کاهش دفعات تغییر پوزیشن بیمار، سبب سهولت در کار پرستاری نیز می شود. با دشک مواج مناسب، بیمار می تواند بمدت طولانی بدون هیچ دغدغه ای در آن پوزیشنی که بیشتر در آن احساس راحتی می کند بماند.

دشک مواج انواع مختلفی دارد که کارکرد مشابهی دارند. همه ی آن ها شامل حباب هایی هستند که در آرایش های مختلف مورب، طولی یا عرضی ردیف شده اند. ردیف حباب ها بصورت یکی در میان توسط یک موتور (کمپرسور) از هوا پر و خالی می شوند.

عملکرد این دشک، فشار پوزیشنی را از حالت ممتد و یکنواخت خارج می سازد.(فشار پوزیشنی لغتی من در آوردی است) بدین صورت که با پر باد شدن یک ردیف، بر بافت هایی از بدن که بر روی آن ردیف قرار دارند فشار وارد می شود و به بافت هایی که بر روی ردیف های کم باد قرار دارند فشار کمتری وارد می آید. پس از گذشت زمان تعیین شده، ردیف های پر باد بتدریج خالی شده و این بار ردیف های کم باد، پر می شوند. در نتیجه فشار از روی بافت های تحت فشار برداشته شده و جریان خون در آن ها به حالت مطلوب باز می گردد.

عمل پر و خالی شدن ردیف ها تقریبا هر ده دقیقه یک بار انجام می گیرد، در نتیجه مانع از این می شود که بافت پوست تحت فشار ممتد قرار بگیرد و به مرحله ی کند شدن جریان خون برسد.

در مورد انواع دشک های مواج، در ادامه خواهم گفت…

 

پی نوشت۱ _ شرح کامل این عارضه شامل سه قسمت است که در پست بعدی درمان زخم بستر را شرح خواهم داد.

پی نوشت۲ _ داستان دنباله دار “آپارتمان” در هفت قسمت، به مناسبت ماه رمضان، به قلم توانای دوست خوبم، یاس وحشی عزیز

پیوست ثابت: قطره قطره تا دریا…، وبلاگ دیگر من.

این نوشته در به اشتراک گذاشتن تجربیات... ارسال شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

107 پاسخ به اندر احوالات زخم بستر (۱)

  1. بازتاب: رمپ آیدا! | آیدا …آیدا …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Click to Insert Smiley

SmileBig SmileGrinLaughFrownBig FrownCryNeutralWinkKissRazzChicCoolAngryReally AngryConfusedQuestionThinkingPainShockYesNoLOLSillyBeautyLashesCuteShyBlushKissedIn LoveDroolGiggleSnickerHeh!SmirkWiltWeepIDKStruggleSide FrownDazedHypnotizedSweatEek!Roll EyesSarcasmDisdainSmugMoney MouthFoot in MouthShut MouthQuietShameBeat UpMeanEvil GrinGrit TeethShoutPissed OffReally PissedMad RazzDrunken RazzSickYawnSleepyDanceClapJumpHandshakeHigh FiveHug LeftHug RightKiss BlowKissingByeGo AwayCall MeOn the PhoneSecretMeetingWavingStopTime OutTalk to the HandLoserLyingDOH!Fingers CrossedWaitingSuspenseTremblePrayWorshipStarvingEatVictoryCurseAlienAngelClownCowboyCyclopsDevilDoctorFemale FighterMale FighterMohawkMusicNerdPartyPirateSkywalkerSnowmanSoldierVampireZombie KillerGhostSkeletonBunnyCatCat 2ChickChickenChicken 2CowCow 2DogDog 2DuckGoatHippoKoalaLionMonkeyMonkey 2MousePandaPigPig 2SheepSheep 2ReindeerSnailTigerTurtleBeerDrinkLiquorCoffeeCakePizzaWatermelonBowlPlateCanFemaleMaleHeartBroken HeartRoseDead RosePeaceYin YangUS FlagMoonStarSunCloudyRainThunderUmbrellaRainbowMusic NoteAirplaneCarIslandAnnouncebrbMailCellPhoneCameraFilmTVClockLampSearchCoinsComputerConsolePresentSoccerCloverPumpkinBombHammerKnifeHandcuffsPillPoopCigarette